بازار جهانی پلتفرمهای شهر هوشمند که در سال ۲۰۲۴ حدود ۶۳ میلیارد دلار ارزشگذاری شده، پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۵ به ۵۶۰ میلیارد دلار برسد که نشاندهنده رشد سالانه ۲۲ درصدی است. این رشد چشمگیر ناشی از شهرنشینی سریع، گسترش اینترنت اشیا، اهداف پایداری محیطزیستی و تقاضای شهروندان برای خدمات بهتر است. شرکتهای بزرگی مانند IBM، سیمنس، سیسکو و مایکروسافت در این بازار پیشتاز هستند، اما چالشهایی مانند حریم خصوصی دادهها، هزینههای بالا و مشکلات یکپارچهسازی همچنان باقی است.
وقتی شهرها به کسبوکار تبدیل میشوند
شهرهای هوشمند دیگر یک مفهوم آیندهنگرانه نیستند؛ آنها در حال تبدیل شدن به پایه زندگی شهری مدرن هستند. اما پشت این تحول، یک صنعت عظیم در حال رشد وجود دارد: بازار پلتفرمهای شهر هوشمند.
بر اساس گزارش اخیر Market Research Future، این بازار در سال ۲۰۲۴ حدود ۶۳ میلیارد دلار ارزش داشته و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۲۵ به ۷۷ میلیارد دلار و تا سال ۲۰۳۵ به ۵۶۰ میلیارد دلار برسد. این یعنی رشد سالانه حدود ۲۲ درصد.
این رقمها چشمگیر هستند، اما سؤال اصلی این است: این رشد عظیم به چه معناست؟ چه کسانی از آن سود میبرند؟ و آیا این رشد واقعاً به نفع شهروندان است یا صرفاً فرصتی برای شرکتهای فناوری؟
پلتفرم شهر هوشمند چیست؟
پلتفرم شهر هوشمند یک اکوسیستم دیجیتال یکپارچه است که امکان جمعآوری دادههای بلادرنگ، اتصال سراسری شهر و تصمیمگیری هوشمندانه را فراهم میکند. این پلتفرمها دستگاههای اینترنت اشیا، رایانش ابری، تحلیل هوش مصنوعی، فناوریهای Edge و خدمات شهری را یکپارچه میکنند.
به زبان ساده، این پلتفرمها مغز یک شهر هوشمند هستند. آنها دادهها را از سنسورها، دوربینها، سیستمهای حملونقل، شبکههای برق و سایر منابع جمعآوری میکنند، تحلیل میکنند و به مدیران شهری کمک میکنند تا تصمیمات بهتری بگیرند.
محرکهای رشد بازار
گزارش چند عامل اصلی را برای رشد سریع این بازار شناسایی کرده است:
شهرنشینی سریع
شهرها بهسرعت در حال گسترش هستند و فشار زیادی بر زیرساختهایی مانند حملونقل، مدیریت زباله، شبکههای انرژی و خدمات اضطراری وارد میشود. پلتفرمهای هوشمند به مدیریت کارآمدتر این سیستمها کمک میکنند.
رشد اینترنت اشیا و فناوریهای متصل
در دسترس بودن سنسورهای ارزان، اتصال پیشرفته (5G) و فناوریهای Edge، جریان عظیمی از دادهها ایجاد میکند. پلتفرمهای هوشمند این دادهها را یکپارچه کرده و معنادار میکنند.
پایداری و اهداف زیستمحیطی
دولتها در سراسر جهان هدفگذاری برای رسیدن به انتشار خالص صفر کربن و توسعه زیرساختهای مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی دارند. پلتفرمهای هوشمند در نظارت بر مصرف انرژی، روشنایی هوشمند، کنترل آلودگی و حفظ آب کمک میکنند.
امنیت عمومی
سیستمهای نظارتی مبتنی بر هوش مصنوعی، هماهنگی پاسخ اضطراری و سیستمهای نظارتی شهری به دولتها اجازه میدهند جرم را پیشگیری کنند، تصادفات را کاهش دهند و زمان پاسخ به بحرانها را بهبود بخشند.
تقاضا برای حکمرانی و خدمات بهتر
شهروندان انتظار خدماتی روان مانند مجوزهای دیجیتال، دادههای بلادرنگ ترافیک، حملونقل هوشمند و مراقبتهای بهداشتی قابل دسترس دارند. پلتفرمهای هوشمند شفافیت و پاسخگویی در حکمرانی را افزایش میدهند.
این محرکها واقعی هستند، اما باید توجه داشت که همه آنها فرصتهایی برای شرکتهای فناوری برای فروش محصولات و خدمات خود هستند.
بازیگران اصلی بازار
بازار پلتفرمهای شهر هوشمند توسط شرکتهای فناوری بزرگ جهانی شکل میگیرد:
- IBM
- Cisco Systems
- Siemens
- Microsoft
- Hitachi
- Huawei
- Oracle
- Schneider Electric
- Google / Alphabet
- AWS
این شرکتها راهحلهای جامع ارائه میدهند که از ابر تا سنسور و از تحلیل داده تا امنیت سایبری را پوشش میدهند. علاوهبر بازیگران جهانی، استارتاپها و شرکتهای منطقهای نیز راهحلهای تخصصی در حوزههایی مانند حملونقل هوشمند، تحلیل زباله، نظارت بر انرژی و یکپارچهسازی اینترنت اشیا شهری ارائه میدهند.
نکته جالب اینجاست: این همان شرکتهایی هستند که در حوزههای دیگر فناوری نیز غالباند. این یعنی بازار شهرهای هوشمند بیشتر یک تمرکز قدرت است تا یک بازار رقابتی واقعی.
چشمانداز منطقهای
توسعه شهرهای هوشمند در مناطق مختلف جهان متفاوت است:
آمریکای شمالی: سرمایهگذاری قوی در زیرساخت دیجیتال، پذیرش زودهنگام سیستمهای ترافیک هوشمند و تقاضای بالا برای اتوماسیون شهری مبتنی بر هوش مصنوعی.
اروپا: تأکید بر پایداری و تحول سبز، مقررات سختگیرانه حفظ حریم خصوصی دادهها و پروژههای بزرگ حملونقل و انرژی هوشمند.
آسیا-اقیانوسیه: سریعترین منطقه در حال رشد به دلیل گسترش شهرهای بزرگ. ماموریتهای شهر هوشمند دولتی در چین، هند، ژاپن، کره جنوبی و سنگاپور.
خاورمیانه و آفریقا: پروژههای عظیم شهر هوشمند مانند NEOM در عربستان، تمرکز بر مدیریت انرژی و ساختمانهای هوشمند.
آمریکای لاتین: پذیرش ناشی از ازدحام شهری و نیازهای امنیتی، نوسازی تدریجی حملونقل عمومی و سیستمهای مدیریت زباله.
اهداف بازار
ابتکارات پلتفرم شهر هوشمند بر اهداف اصلی زیر تمرکز دارند:
- بهبود کارایی عملیاتی
- افزایش کیفیت زندگی شهروندان
- ایجاد زیرساخت پایدار و مقاوم
- پشتیبانی از تصمیمگیری مبتنی بر داده
- فعالسازی اکوسیستمهای یکپارچه شهری
این اهداف خوب به نظر میرسند، اما سؤال این است: چه کسی تعیین میکند که «کیفیت زندگی» یعنی چه؟ آیا شهروندان در این تصمیمات مشارکت دارند یا فقط مصرفکنندگان خدماتی هستند که دیگران برایشان طراحی کردهاند؟
چالشهای بازار
با وجود پتانسیل رشد قوی، چندین چالش وجود دارد:
حریم خصوصی و امنیت دادهها
شهرهای هوشمند حجم عظیمی از دادههای شهروندان را جمعآوری میکنند. تضمین امنیت سایبری و انطباق با قوانین حفظ حریم خصوصی حیاتی است اما دشوار.
هزینههای بالای پیادهسازی
استقرار شبکههای اینترنت اشیا، معماری ابری و سیستمهای هوش مصنوعی نیازمند سرمایهگذاری سرمایه بالا است که فشار زیادی بر بودجههای شهری وارد میکند.
مشکلات یکپارچهسازی
شهرها از سیستمها و فروشندگان متعدد استفاده میکنند؛ یکپارچهسازی زیرساخت قدیمی با پلتفرمهای مدرن یک کار پیچیده است.
مهارتهای دیجیتال محدود
مقامات شهری و تیمهای عملیاتی اغلب نیاز به آموزش دارند تا بتوانند از سیستمهای دیجیتال پیشرفته بهطور مؤثر استفاده کنند.
خطر وابستگی به فروشنده
برخی راهحلها انعطافپذیری یا مقیاسپذیری بلندمدت را محدود میکنند، که شهرها را به سمت پلتفرمهای مدولار و مبتنی بر استانداردهای باز سوق میدهد.
این چالشها واقعی و جدی هستند. نگرانی اصلی این است که بسیاری از شهرها ممکن است وارد قراردادهای بلندمدت با شرکتهای بزرگ فناوری شوند و خود را در یک وضعیت وابستگی قرار دهند.
منظر نظارتی
مقررات بهطور قابل توجهی بر طراحی و استقرار پلتفرم شهر هوشمند تأثیر میگذارند:
- مقررات حفاظت از دادهها: کشورها قوانین سختگیرانه برای ذخیرهسازی دادهها، حریم خصوصی شهروندان، مدیریت رضایت و شفافیت نظارت اعمال میکنند.
- سیاستهای حکمرانی هوش مصنوعی: چارچوبهای نوظهور نیازمند عدالت، توضیحپذیری و پاسخگویی در سیستمهای هوش مصنوعی استفادهشده در نظارت شهری، پلیس و تصمیمگیری هستند.
- استانداردهای امنیت سایبری: راهنماییهای امنیت زیرساخت حیاتی نیازمند حفاظت قوی از شبکهها، سنسورها و پلتفرمهای ابری هستند.
- انطباق زیستمحیطی و انرژی: گزارشدهی پایداری و دستورالعملهای سبز شهرها را تشویق میکنند تا فناوریهای کارآمد از نظر انرژی و ردیابی انتشار را اتخاذ کنند.
این مقررات مهم هستند، اما سؤال این است: آیا واقعاً اجرا میشوند؟ آیا شهرها توانایی نظارت بر شرکتهای بزرگ فناوری را دارند؟
نگاهی واقعبینانه
بازار پلتفرمهای شهر هوشمند در حال رشد سریع است و این واقعیت است. اما باید با نگاه انتقادی به این رشد نگاه کرد:
اول، این یک بازار عظیم برای شرکتهای فناوری است. رشد از ۶۳ میلیارد به ۵۶۰ میلیارد دلار یعنی فرصت عظیمی برای سود. شرکتهایی مانند IBM، سیسکو و مایکروسافت از این رشد بهره زیادی خواهند برد.
دوم، شهروندان باید در مرکز باشند، نه فناوری. خطر این است که شهرها تبدیل به آزمایشگاههای فناوری شوند بدون اینکه نیازهای واقعی شهروندان در نظر گرفته شود.
سوم، حریم خصوصی یک دغدغه جدی است. جمعآوری حجم عظیمی از دادهها میتواند به نظارت گسترده بیانجامد. باید مطمئن شویم که مقررات قوی وجود دارد و اجرا میشود.
چهارم، وابستگی به فروشندگان خطرناک است. شهرها باید مراقب باشند که وارد قراردادهای بلندمدت نشوند که انعطافپذیری آنها را محدود میکند.
نتیجهگیری
بازار پلتفرمهای شهر هوشمند در حال ورود به دورهای از رشد و نوآوری فوقالعاده است. با رشد پیشبینیشده به ۵۶۰ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۵، این صنعت در حال تغییر نحوه عملکرد شهرها، نحوه ارائه خدمات دولتها و نحوه تجربه زندگی شهری توسط شهروندان است.
اما باید با چشمان باز وارد این آینده شویم. شهرهای هوشمند باید واقعاً برای شهروندان باشند، نه فقط برای شرکتهای فناوری. باید مطمئن شویم که حریم خصوصی محافظت میشود، دادهها بهدرستی استفاده میشوند و شهروندان در تصمیماتی که بر زندگیشان تأثیر میگذارد مشارکت دارند.
آینده توسعه شهری نه تنها در ساخت زیرساخت هوشمند است، بلکه در ساخت جوامع هوشمند، فراگیر و پایدار است.
برای مقالات بیشتر به وبسایت ما مراجعه کنید
