نادر آخوندی، مدیرکل درآمد شهرداری اصفهان، از طراحی زیرساخت هویت دیجیتال مبتنی بر بلاکچین خبر داد که قرار است امکان مشارکت امن آنلاین شهروندان، پرداخت عوارض و سرمایهگذاری در پروژههای شهری را فراهم کند. او ادعا میکند این سیستم شفافیت کامل و امکان پیگیری دقیق تراکنشها را تضمین میکند. اما سؤال اصلی این است: آیا این وعدهها محقق خواهند شد یا صرفاً یک اعلام نیت است که اجرای آن سالها طول خواهد کشید؟
هویت دیجیتال؛ مفهومی که باید روشن شود
نادر آخوندی، مدیرکل درآمد شهرداری اصفهان، از طراحی زیرساخت هویت دیجیتال برای شهروندان اصفهانی صحبت کرده است. او میگوید: «با طراحی زیرساخت هویت دیجیتال، شهروندان اصفهانی میتوانند بهصورت امن و آنلاین در خدمات شهری مشارکت و عوارض پرداخت کنند، همچنین در پروژههای شهری سرمایهگذاری داشته باشند.»
این حرف جذاب است، اما کمی مبهم. بیایید ابتدا روشن کنیم که هویت دیجیتال یعنی چه.
هویت دیجیتال بهطور ساده یک شناسه الکترونیکی است که هویت یک فرد را در فضای دیجیتال تأیید میکند. مانند کارت ملی، اما در نسخه دیجیتال. با این شناسه، میتوانید به خدمات آنلاین دسترسی پیدا کنید، تراکنشهای مالی انجام دهید و هویت خود را اثبات کنید.
اما سؤال این است: آیا شهرداری اصفهان واقعاً در حال ساخت یک سیستم هویت دیجیتال مستقل است یا صرفاً میخواهد از سیستمهای موجود مانند سامانه احراز هویت ملی استفاده کند؟
بلاکچین؛ کلیدواژه جذاب یا فناوری واقعی؟
آخوندی ادعا میکند که این هویت دیجیتال «مبتنی بر فناوری بلاکچین» است. او میگوید: «هویت دیجیتال مبتنی بر بلاکچین، مشارکت فعال شهروندان و شفافیت کامل در فرایندهای شهری را تضمین میکند و امکان پیگیری دقیق خدمات، تراکنشها و سرمایهگذاریهای شهری را فراهم میسازد.»
بلاکچین یک کلیدواژه جذاب است، اما باید دقیق باشیم. استفاده از بلاکچین برای هویت دیجیتال میتواند مزایایی داشته باشد:
- غیرقابل تغییر بودن: دادهها نمیتوانند تغییر کنند
- شفافیت: همه تراکنشها قابل پیگیری هستند
- امنیت: حملهها دشوارتر میشوند
اما استفاده از بلاکچین چالشهای جدی نیز دارد:
- پیچیدگی فنی: نیاز به متخصصان ماهر
- هزینه بالا: پیادهسازی و نگهداری گران است
- مقیاسپذیری: بلاکچینهای عمومی با حجم بالای تراکنش مشکل دارند
- حریم خصوصی: اگر همه چیز روی بلاکچین شفاف باشد، حریم خصوصی چه میشود؟
سؤالات مهمی که باید پرسیده شوند:
- چه نوع بلاکچینی؟ عمومی یا خصوصی؟
- چه کسی نودهای شبکه را اداره میکند؟
- چگونه حریم خصوصی شهروندان محافظت میشود؟
- هزینه پیادهسازی چقدر است؟
متأسفانه این جزئیات در اطلاعیه آخوندی مشخص نیستند.
سرمایهگذاری شهروندان در پروژههای شهری؛ چگونه؟
یکی از جذابترین ادعاها این است که شهروندان میتوانند «در پروژههای شهری سرمایهگذاری داشته باشند». اما این دقیقاً یعنی چه؟
آیا منظور این است که شهروندان میتوانند:
- در پروژههای خاص سرمایهگذاری کنند و سود دریافت کنند؟
- اوراق مشارکت شهری بخرند؟
- در تصمیمات مربوط به پروژهها رأی دهند؟
اگر منظور سرمایهگذاری مالی است، چه تضمینی برای بازگشت سرمایه وجود دارد؟ چگونه شفافیت تضمین میشود؟ چه سازوکارهایی برای حل اختلافات وجود دارد؟
این مسائل حیاتی هستند و باید قبل از راهاندازی سیستم روشن شوند.
شفافیت کامل؛ واقعاً کامل است؟
آخوندی از «شفافیت کامل در فرایندهای شهری» صحبت میکند. این وعده جذاب است، اما باید واقعبین بود.
شفافیت کامل یعنی:
- همه تصمیمات شهرداری قابل دسترسی باشند
- همه قراردادها و تراکنشهای مالی عمومی باشند
- شهروندان بتوانند هر پروژه را پیگیری کنند
- دادهها بهصورت بلادرنگ در دسترس باشند
آیا شهرداری اصفهان واقعاً آماده این سطح از شفافیت است؟ آیا همه دپارتمانها حاضرند تمام اطلاعات خود را عمومی کنند؟
تجربه نشان داده که معمولاً شفافیت «کامل» نیست، بلکه «انتخابی» است. برخی اطلاعات در دسترس قرار میگیرند، اما برخی دیگر خیر.
زیرساختها؛ در حال توسعه یا در حال برنامهریزی؟
آخوندی میگوید: «اداره کل درآمد شهرداری اصفهان در حال توسعه زیرساختهای هویت دیجیتال است.» این جمله کمی مبهم است.
«در حال توسعه» یعنی چه؟ آیا کار شروع شده؟ چقدر پیشرفت کرده؟ چه زمانی تکمیل میشود؟ چه بودجهای اختصاص یافته؟
بدون این اطلاعات، نمیتوان گفت که این یک پروژه واقعی است یا فقط یک ایده در مراحل اولیه.
ادعای بزرگ؛ شهرهای آینده
آخوندی ادعایی بزرگ میکند: «شهرهای آینده بدون هویت دیجیتال قادر به مدیریت بهینه منابع، مشارکت مردم و تصمیمگیری مبتنی بر داده نخواهند بود.»
این جمله کلی درست است. شهرهای هوشمند آینده واقعاً نیاز به هویت دیجیتال دارند. اما این به معنای این نیست که هر پروژهای که خود را «هویت دیجیتال» مینامد، موفق خواهد بود.
موفقیت به چند عامل بستگی دارد:
- طراحی درست سیستم
- پیادهسازی صحیح
- پذیرش شهروندان
- یکپارچگی با سایر سیستمها
- امنیت و حفظ حریم خصوصی
- پشتیبانی و نگهداری مداوم
آیا همه اینها در نظر گرفته شدهاند؟
چالشهای واقعی
پیادهسازی یک سیستم هویت دیجیتال با چالشهای زیادی روبهروست:
اعتماد شهروندان: چرا شهروندان باید به این سیستم اعتماد کنند؟ چگونه اطمینان حاصل کنند که دادههایشان امن است؟
سواد دیجیتال: بسیاری از شهروندان با فناوریهای دیجیتال آشنا نیستند. چگونه آنها را آموزش میدهید؟
زیرساخت: آیا همه شهروندان به اینترنت پرسرعت دسترسی دارند؟ آیا همه گوشی هوشمند دارند؟
یکپارچگی: این سیستم باید با سایر سیستمهای دولتی و شهری یکپارچه شود. این کار پیچیده و زمانبر است.
امنیت سایبری: هر سیستم دیجیتالی هدف حملات سایبری است. چگونه از سیستم محافظت میکنید؟
هزینه: پیادهسازی و نگهداری یک سیستم هویت دیجیتال گران است. آیا بودجه کافی وجود دارد؟
مقایسه با تجربیات جهانی
برخی کشورها مانند استونی، سوئد و سنگاپور سیستمهای موفق هویت دیجیتال را پیادهسازی کردهاند. اما این کار سالها طول کشیده، میلیاردها دلار هزینه داشته و نیاز به زیرساخت قوی، قوانین روشن و آموزش گسترده داشته است.
آیا اصفهان آماده این چالش است؟ آیا میتواند از تجربیات این کشورها بیاموزد و اشتباهات آنها را تکرار نکند؟
نگاهی واقعبینانه
ایده هویت دیجیتال برای اصفهان جذاب است. اگر درست پیادهسازی شود، میتواند:
- فرآیندهای شهری را ساده کند
- شفافیت را افزایش دهد
- مشارکت شهروندان را تسهیل کند
- هزینهها را کاهش دهد
اما این «اگر» بزرگی است. تا زمانی که جزئیات بیشتری مشخص نشود، نمیتوان درباره موفقیت این پروژه قضاوت کرد.
چیزهایی که باید دید:
- برنامه زمانی مشخص
- بودجه تخصیصیافته
- تیم فنی متخصص
- مشارکت با شرکتهای معتبر فناوری
- پایلوتهای آزمایشی
- گزارشهای پیشرفت دورهای
- بازخورد شهروندان
توصیهها
اگر شهرداری اصفهان جدی است:
- شفاف باشید: جزئیات فنی، برنامه زمانی و بودجه را اعلام کنید
- از کوچک شروع کنید: با یک پایلوت محدود شروع کنید، نه کل شهر
- شهروندان را درگیر کنید: نظرات آنها را بپرسید و آنها را آموزش دهید
- از تجربیات دیگران بیاموزید: ببینید کشورهای دیگر چه کردهاند
- امنیت را جدی بگیرید: هیچ سازش در امنیت و حریم خصوصی
نتیجهگیری
اطلاعیه آخوندی درباره هویت دیجیتال در اصفهان جذاب است، اما هنوز خیلی مبهم. بدون جزئیات بیشتر، نمیتوان گفت که این یک پروژه واقعی است یا فقط یک اعلام نیت.
امیدواریم که این پروژه جدی باشد و شهرداری اصفهان بتواند آن را با موفقیت اجرا کند. اما تا زمانی که شواهد ملموس نبینیم، باید با احتیاط نگاه کنیم.
یک چیز مطمئن است: هویت دیجیتال آینده مدیریت شهری است. سؤال این است که آیا اصفهان میتواند پیشگام این تحول باشد یا این فقط یک وعده دیگر خواهد بود که محقق نشد.
برای مقالات بیشتر به وبسایت ما مراجعه کنید
